Nghị quyết số 07-NQ/TU ngày 10/4/2012 của Ban Thường vụ tỉnh ủy khóa XII về phát triển du lịch Ninh Thuận đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030và  Chương trình hành động số 134-CTr/TU ngày 21/6/2017 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về thực hiện Nghị quyết 08-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển du lịch thành ngành kinh tế mũi nhọn, thì phát triển du lịch cộng đồng tỉnh Ninh Thuậnlà một trong những nhiệm vụ, dự án được ưu tiên đầu tư phát triển. Với những tiềm năng tự nhiên, điều kiện kinh tế - xã hội cùng các chủ trương phát triển du lịch của tỉnh hiện nay thì việc hỗ trợ phát triển du lịch cộng đồng tỉnh Ninh Thuậnlà một nhiệm vụ thiết thực và cần sớm được triển khai.

Phát triển du lịch cộng đồng làmột loại hình du lịch hiện nay đang được du khách trong nước và quốc tế ưa chuộng, là loại hình du lịch hấp dẫn phát triển mạnh trên toàn cầu. Bởi nó là phương thức du lịch do cộng đồng sở hữu, quản lý, hoạt động vì cộng đồng, mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho cộng đồng như: Nâng cao trình độ dân trí; giữ gìn và phát huy bản sắc văn hoá dân tộc; tạo điều kiện giao lưu hiểu biết văn hóa - xã hội giữa các dân tộc, các vùng miền; giữ gìn môi trường; tăng giá trị hàng hóa sản xuất tại địa phương; tạo nhiều cơ hội việc làm, góp phần xóa đói giảm nghèo cho người dân địa phương.

Du lịch cộng đồng là loại hình du khách chọn nhà dân làm nơi sinh hoạt ăn, nghỉ, vui chơi, tìm hiểu những nét văn hóa và tham gia các hoạt động, trải nghiệm cùng với người dân bản địa đây là loại hình du lịch phổ biến trên thế giới. Hiện nay, ở một số địa phương trên cả nước có rất nhiều mô hình du lịch cộng đồng phát triển khá thành công ở các vùng miền núi có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống như ở Lào Cai, Hà Giang v.v.. Những mô hình này đã mang lại hiệu quả thiết thực, không chỉ phát huy được thế mạnh văn hoá bản địa của các dân tộc, mà còn góp phần xoá đói giảm nghèo, nâng cao đời sống của nhiều người dân địa phương.Đối vớiNinh Thuậnđây là một hình thức du lịch mới,đang chờ hội tụ đủ các yếu tố để bước đầu dần hình thành như: trên địa bàn huyện Ninh Phước thì có làng dệt thổ cẩm Chăm Mỹ Nghiệp, gốm Bàu Trúc; huyện Ninh Hải có thôn Cầu Gãy, thôn Vĩnh Hy, thôn Thái An; huyện Bác Ái, xã Phước Bình có các thôn Hành Rạc 1, Hành Rạc 2 và Bố Lang... Đây là một trong những địa điểm đáng chú ý cần khai thác để phát triển du lịch cộng đồng.

Những năm qua, nhà nước đã một phần đầu tư về cơ sở hạ tầng, tổ chức các lớp tập huấn, các Đề án, dự án nhằm nâng cao chất lượng cũng như một phần bảo tồn và phát huy các giá trị truyền thống phục vụ tốt công tác phát triển du lịch. Tuy nhiên, việc đầu tư, khai thác, sử dụng các nguồn tài nguyên này còn rất hạn chế. Một phần là ngành du lịch Ninh Thuận có xuất phát điểm còn thấp, cơ sở vật chất kỹ thuật chưa đồng bộ, việc huy động nguồn lực còn gặp nhiều khó khăn, nhất là việc thu hút các nhà đầu tư chiến lược; việc liên kết khai thác các điểm, tour, tuyến du lịch chưa hiệu quả, các điểm đến hình thành chưa rõ nét, sản phẩm du lịch, dịch vụ chưa đa dạng, phong phú và hấp dẫn du khách ...đặc biệt là chưa có dự án đầu tư cho du lịch cộng đồng. Do đó, công tác tổ chức, khai thác tài nguyên du lịch của người dân còn rất hạn chế chưa thu hút được khách du lịch.

Trên thực tế, du lịch cộng đồng ở Ninh Thuận đang bước đầu hình thành và phát triển, tham gia vào du lịch cộng đồng du khách không chỉ hòa vào không gian sống và sinh hoạt của người dân vùng đồng bào dân tộc mà còn được trải nghiệm với các hoạt động thường ngày của người dân nơi đây như thu hoạch/thưởng thức trái cây vườn cây ăn quả Lâm Sơn, Nho Ba Mọi, Nho Thái An; chiêm ngưỡng các vũ điệu dân gian Chăm, Raglay; trải nghiệm thao tác dệt thổ cẩm, nặn gốm Chăm; thưởng thức văn hóa ẩm thực Chăm, Raglai... Lượng khách tham quan đến các điểm du lịch cộng đồng vẫn ở mức khiêm tốn chỉ trên dưới 20% trên tổng lượng khách đến Ninh Thuận hàng năm, chiếm số đông vẫn là các làng nghề Chăm, thôn Cầu Gãy, vịnh Vĩnh Hy, Nho Thái An. Lượt khách du lịch dã ngoại, trải nghiệm, phượt... chủ yếu đến các điểm du lịch cộng đồng với mục đích tham quan, ngắm cảnh, chụp ảnh, mua sắm, tìm hiểu nét văn hóa bản sắc cộng đồng địa phương...trong ngày là chính, chưa tham gia hoạt động homestay cùng với người dân, do điều kiện hạ tầng, cơ sở vật chất kỹ thuật chậm phát triển, kỹ năng đón tiếp, phục vụ khách chưa được đào tạo bài bản.... Nhìn chung, loại hình du lịch cộng đồng ở Ninh Thuận đã phần nào đáp ứng được kỳ vọng của khách du lịch đến đây, đối tượng khách cũng khá đa dạng.

Như vậy, để phát triển du lịch cộng đồng trong thời gian tới, tỉnh Ninh Thuậncần có các giải pháp cụ thể như:

- Ban hành các chương trình, đề án, dự án để phát triển du lịch cộng đồng một cách khoa học, đồng bộ.

- Cần có sự quan tâm đặc biệt của cấp uỷ, chính quyền, các tổ chức xã hội và nhân dân trong việc đầu tư cơ sở hạ tầng và hỗ trợ về kiến thức, kỹ năng làm du lịch cho người dân.

- Hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng cộng đồng làm du lịch như mở các lớp chuyên đề tìm hiểu, giáo dục ý thức bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, môi trường; mở các lớp tập huấn nâng cao nhận thức về tài nguyên, môi trường du lịch cho cộng đồngtại các khu, điểm du lịch cộng đồng.

- Hỗ trợ công tác tuyên truyền, xúc tiến quảng bá giới thiệu sản phẩm như tăng cường xây dựng các nội dung tuyên truyền, quảng bá có chất lượng trên các phương tiện thông tin đại chúng; tiếp tục nâng cấp trang web quảng bá du lịch, phát triển phần mềm ứng dụng quảng bá du lịch cộng đồng trên điện thoại thông minh

 - Đầu tư vốn cho phát triển du lịch cộng đồng không lớn, song nếu được quan tâm chú trọng đầu tư phát triển thì loại hình du lịch cộng đồng sẽ hứa hẹn thu hút được một lượng khách khá lớn cho tỉnh, đồng thời vừa bảo tồn gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của các dân tộc, vừa nâng cao chất lượng cuộc sống cho đồng bào các dân tộc vùng sâu, vùng xa./.                              

Thanh Thùy

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch